Meer dan 60 jaar geleden...

Pas 61 jaar geleden mochten de vrouwen voor het eerst stemmen voor het parlement. Op 26 juni 1949 kregen vrouwen in België op papier gelijke politieke rechten. zij-kant biedt in 2010 de interactieve en rijkelijk geïllustreerde infosessie "60 jaar vrouwenstemrecht"aan.

Aan de hand van een aantrekkelijke presentatie verneem je hoe vrouwen stap voor stap meer politieke rechten eisten en kregen. Van stemrecht en vrouwen in het parlement tot vrouwelijke ministers. Van suffragetten en dolle mina‘s tot nationale stem-vrouw acties. Aan de hand van verhalen, citaten en een interactief spel wordt elke deelnemer meegenomen in een boeiend verhaal dat tot op vandaag actueel is. 

Ø    Je kan deze vorming bestellen in jouw vereniging of organisatie. Stuur ons een mailtje via info@zij-kant.be of bel 02/552.02.65 voor praktische info.

De historiek van ‘Stem Vrouw’ campagnes

De eerste Stem Vrouw acties dateren van de jaren 70. Aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen van 11 oktober 1970 organiseren de Brugse PAG, de Pluralistische Actiegroepen voor Gelijke Rechten van Man en Vrouw, een actie ‘Heb vertrouwen – stem voor vrouwen’. Hun acties hebben meteen resultaat: het aantal vrouwen in de Brugse gemeenteraad stijgt van twee naar zeven. En er komt een vrouwelijke schepen, nooit eerder gezien in de West-Vlaamse provinciehoofdstad.


Bij de parlementsverkiezingen in 1974 komt de VFP op, de Verenigde Feministische Partij, met alleen maar vrouwelijke kandidaten op de lijsten. Een succes wordt het niet: voor de Kamer behalen ze 0,35 procent, in de Senaat 0,28 procent. Maar dankzij de Stem Vrouw campagne - een kunstig uitgesneden appel, de “verboden vrucht” - worden er wel vrouwen verkozen bij de traditionele partijen. Een overweldigend succes zelfs: het aantal vrouwelijke parlementsleden verdubbelt zowaar. Van 13 naar 26. Op 365 mannen. Tja.

Bij de wetgevende verkiezingen van 1977 en 1978 pakken vrouwenorganisaties weer uit met een Stem Vrouw campagne. Voor de campagne bij de verkiezingen van 8 november 1981 organiseert de Nederlandstalige Vrouwenraad een campagne die rekening houdt met de diversiteit van de politieke partijen. Zo worden Stem Vrouw stickers gedrukt in alle kleuren van alle politieke partijen. Voor de twijfelaars zijn er ook witte exemplaren.


Het ministerie van Binnenlandse zaken en het Ministerieel Comité voor de Status van de Vrouw steunen voor het eerst een campagne bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982.

Maar de vrouwenorganisaties / initiatiefnemers zijn weinig enthousiast. Want wat baat het ook om voor vrouwen te stemmen, als ze geen verkiesbare plaatsen krijgen op de lijsten? Er moeten dringend structurele maatregelen komen om vrouwen effectief in het parlement en de gemeenteraden te krijgen. Voor de parlementsverkiezingen van 1985 en 1987 zetten de vrouwenorganisaties geen nationale mediagenieke campagnes op touw.
De Stem Vrouw slogan wordt overgenomen door de politieke vrouwengroepen binnen de verschillende partijen, die er elk hun eigen invulling aan geven.


In 1987 komt er voor het eerst een Staatssecretaris voor Maatschappelijke Emancipatie en Leefmilieu, een eis van de vrouwenorganisaties. Eén jaar na de oprichting ervan voeren zij de eerste “meer evenwicht” campagne bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1988. Adam en Eva worden ingezet om de kiezer erop te wijzen dat er mannen én vrouwen zijn, maar dat daarvan nog weinig te merken valt op de gemeenteraadsbanken.

Voor de parlementsverkiezingen van 24 november 1991 knopen de vrouwenorganisaties opnieuw aan bij de traditie van een grootse, nationale campagne. De werkgroep Paritaire Democratie organiseert een grootse Stem Vrouw actie met de steun van het staatssecretariaat. Het symbool, een ontwerp van een jonge graficus, toont een vindingrijk, maar misschien iets té kunstig logo: een vrouw die haar armen uitstrekt naar het parlementair halfrond. Advertenties in kranten en weekbladen, acties en 45.000 pins moeten de kiezers, vrouwen en mannen, overtuigen om op vrouwen te stemmen.

In het dubbele verkiezingsjaar 1994 wordt voor de eerste keer de wet Tobback-Smet, zij het in haar overgangsfase, toegepast. Vrouwelijke kandidaten nemen volgens de wet ten minste 1/4e van de plaatsen op de lijsten in. De dienst Gelijke Kansen van de Europese Commissie lanceert de campagne “Stem voor evenwicht tussen vrouwen en mannen”, die uitgebreid overgenomen wordt door de Belgische vrouwenorganisaties. Naast pins, affiches en stickers, een ontwerp van Harpo en Saatchi, wordt via de vrouwenbladen de “zij-aan-zij” krant verdeeld. De advertentie “Kent u een wereld met 81% mannen en 19% vrouwen?” wordt ook in Nederland, Ierland en Griekenland overgenomen.

Bij de nationale verkiezingen van 13 juni 1999 zal de wet Tobback-Smet volledig van kracht zijn en staan er ten minste 1/3e vrouwen op de lijsten. Over verkiesbare plaatsen wordt echter niet gerept. Reden genoeg voor de vrouwenorganisaties om met steun van de overheid op te roepen om zoveel mogelijk voorkeurstemmen aan vrouwen te geven, zodat zij binnen hun eigen partij aan electoraal gewicht winnen.


Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 bundelen een aantal vrouwenorganisaties de krachten opnieuw voor een zichtbare en professionele Stem Vrouw campagne. Onder de coördinatie van de Cel gelijke Kansen van de Vlaamse Overheid wordt de “strikjes” campagne ‘Evenwicht jij kiest’ gevoerd, een ontwerp van Choco. Affiches, stickers, buttons sieren het straatbeeld.

In 2006 voerde de Vlaamse overheid samen met minister van Gelijke kansen Van Brempt een campagne “Denk niet cliché, stem niet cliché”. Met het oog op meer diversiteit in de nieuwe gemeente- en provincieraden spoorden atypische helden zoals een blinde Zorro, een zwarte Batman en een groene lady-Hulk de kiezers aan om minder traditioneel op ‘de blanke man van veertig’ te stemmen. Met onder meer spitse e-cards met de quote “Stem voor meer female touch in de gemeenteraad. Anders female touch ik u op uw bakkes” werd de aandacht van de kiezer getrokken.

In 2009 werd deze campagne opnieuw uit de kast gehaald voor de Vlaamse verkiezingen van 7 juni.

www.stemvrouw.be
Nu al meer dan 30 jaar worden Stem Vrouw campagnes gevoerd. Ongetwijfeld hebben ze bijgedragen tot het groeiende besef dat de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek een democratisch tekort is. Vandaar ook dat vrouwen het laatste decennium meer voorkeurstemmen haalden. Maar de wettelijke maatregelen – verplicht 50% vrouwen op de lijsten en bij de eerste twee kandidaten zowel een vrouw als een man – hebben de stap gezet naar echte gelijkheid. Neem daar de vermindering van het gewicht van de lijststem bij, en de voorkeurstemmen wegen optimaal door. Alle kaarten liggen nu in handen van u, de kiezer. Laat het dus vooruit gaan!

 

Met 39% vrouwen in het Vlaamse parlement hebben de vrouwen in 2009 een meer dan behoorlijke inhaalbeweging gemaakt bij de verkiezingen van 7 juni 2009. Ze scoorden 10% beter dan in de vorige legislatuur en er zetelen nu 51 vrouwen t.o.v. 73 mannen in het Vlaams Parlement.

Ook in de Vlaamse regering zijn de vrouwelijke ministers goed vertegenwoordigd, met 4 vrouwen van de 9 ministers. sp.a stuurt zelfs 2 vrouwen op 3 naar de regeringsbanken.  Enkel in de kaderfuncties van de kabinetten zet deze positieve trend zich niet voort en daalt het aantal vrouwen beduidend naar 20%. Hier moeten we weer vooruit gaan.

 

Sedert de vorige federale verkiezingen in 2007 zetelden er 38% vrouwen in het federale parlement en waren er 23% vrouwelijke ministers. Veel te weinig! Ook hier moeten we weer vooruit gaan.



(Met dank aan Archiefcentrum voor Vrouwengeschiedenis en RoSa)